آدرس موسسهتهران، خیابان دکتر شریعتی، خیابان خواجه نصیرطوسی، نرسیده به میدان سپاه ،روبروی کوچه طاهریان ، پلاک 219 (ساختمان شادی)واحد1 تلفن موسسه77615713-021   ، 77644804 - 021

اینستاگرام

سرهنگ بازنشسته محمد رضا اکبر حلوایی - معاون سابق مشمولان و امور معافیتهای سازمان وظیفه عمومی ناجا

 امتیازات ایثارگری ؛ بی عدالتی در سربازی

یکی از موضوعاتی که اخیرا  سبب تقابل ستاد کل نیروهای مسلح و مجلس شورای اسلامی شد کسر خدمت فرزندان ایثارگران بود .

سال کذشته نمایندگان مجلس دربررسی برنامه ششم توسعه، بدون هماهنگی با ستاد کل ، قانونی را تصویب کردند که بموجب آن فرزندان ایثارگران به ازای هر یک ماه سابقه جبهه، یک درصد جانبازی یا یک ماه آزادگی  بتوانند از یک ماه کسر خدمت استفاده نمایند.

ستاد کل که احساس می کرد اجرای مصوبه جدید،مجلس را در ورود به سایر موضوعات نیروهای مسلح و خصوصا سربازی ، ترغیب خواهد نمود ابتدا با اجرای مصوبه مخالفت کرد و سپس در ژست تعامل با مجلس ،توافقی را تحمیل نمود که عملا اجرای مصوبه

بصورت فراگیر را ملغی می کرد .

هرچند که ستاد کل با استفاده از مصوبه مذکور و و اعلام فراخوان عمومی ،به جای هزینه برای جمع آوری اطلاعات ، پرداخت  بیش از ۷۰ میلیارد ریال را به متقاضیان تحمیل کرده و وجوه دریافت شده را به حساب دفاتر پلیس +۱۰ و نیروهای مسلح منظور نمود لیکن در

عمل ، بدترین شکل اجرا را نیز برای تنبیه مجلس و تثبیت اقتدار خود بکار گرفت تا ضمن ایجاد نارضایتی در متقاضیان ، مجلس نشینان را وا دارد تا مصوبه خود را برابر نظر ستاد کل اصلاح نمایند و در نهایت با توجیه اعضای کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی ،

مصوبه مجلس اصلاح و مقرر شد در صورت موافقت رهبری ،به ازای هر ماه سابقه ایثارگری یا درصد جانبازی ۱۲ روز کسر خدمت به فرزندان ایثارگران تعلق بگیرد که براین اساس برای فرزندان رزمندگان حداکثر ۳۴۸ روز و برای فرزندان آزادگان و جانبازان

حداکثر ۲۸۸ روز کسر خدمت منظور خواهد شد .

با این مصوبه علاوه بر اینکه ستاد کل موفق به تحمیل خواسته خود به مجلس شد در عین حال راه را برای تصویب آن به صورت قانون مستمر نیز مسدود کرد و اجرای مصوبه در قالب برنامه ششم توسعه و محدودیت زمانی ۵ ساله باقی ماند.

هرچند که این معافیت ها در دهه هفتاد  به عنوان راهکاری برای تعیین تکلیف مشمولان مازاد  که وظیفه عمومی به دلیل محدودیت ظرفیت پذیرش نیروهای مسلح ، با آن مواجه بود به تصویب رهبری رسید ،ولی ستاد کل ساده ترین روش برای رهایی از وضع موجود را

اعطای امتیاز به ایثارگران تشخیص داد و چون آمار قابل اتکایی از تعداد ایثارگران نداشت مبنا را بر اساس 60 ماه سابقه جبهه قرارداد که در طول اجرا طی  دهه های هفتاد تا نود، در مراحل مختلف ، با تصویب رهبری آن را کاهش داده و نهایتا با لحاظ 30 ماه سابقه

جبهه، 25 درصد جانبازی و 24 ماه آزادگی به تصویب مجلس رساند.

این امتیاز از بدو اجرا به دلیل  مخالفت ایثارگران بیشترین تغییرات  را در طول اجرابه همراه داشت تااز این طریق افراد بهره مند از آن افزایش یافته و ازگسترش اختلاف در خانواده رزمندگان ودر نتیجه  توسعه انتقادات رزمندگان کاسته شود .

مقررات مذکوربه دلایل زیرهیچگاه رضایت عامه رزمندگان  و ایثارگران را بدنبال نداشت :

1- محدودیتهای پیش بینی شده ،رزمندگانی را که ایثارگری آنان کمتر از معافیت تمامی پسرانشان بود برای انتخاب فرزندی که بتواند از امتیازات لحاظ شده استفاده کند با مشکل مواجه کرده و شائبه ترجیح فرزندی بر دیگری و بروز اختلاف بین فرزندان را عیان می کرد.

2-  تعیین جبهه در مناطق عملیاتی جنوب و غرب کشور متفاوت بوده و رزمندگان حاضر در مناطق عملیاتی جنوب از امتیاز بیشتری برخورداربودند.

3- رزمندگانی فاقد فرزند پسر از امتیازات مشابه یا متناسب با آن محروم بودند

یکی دیگر از اثرات این امتیازات ، گسترش دامنه بی عدالتی قانون  خدمت وظیفه عمومی بود که در موارد زیر نمود داشت :

۱- امتیازجایگزین  قائل نشدن برای رزمندگان فاقد پسر:

در شرایط عادی با معاف شدن یک فرزند و اشتغال وی ، با حداقل حقوق وزارت کار، در طی 21 ماه حدود 24 میلیون تومان درآمد نصیب خانواده ای می شود که یک فرزندش از خدمت معاف می شود در حالی ایثارگران فاقد فرزند از این درآمد محروم می باشند. تاکنون

نیز همچنان هیچ یک از مراجع ذیربط ( ستاد کل یا مجلس) برای آنان امتیازی لحاظ  نکرده اند .

۲- محدود نبودن تعداد معاف شدگان در خانواده ها (بعضی رزمندگان با این مقررات تا ۴ فرزند پسر خود را از خدمت سربازی معاف کردند).

۳-نا متناسب بودن مدت کسر خدمت برای فرزندان رزمندگانی که سابقه ایثارگری آنان برای معافیت ،کفایت نمی کند مانند :

الف-تفاوت مدت کسر خدمت رزمندگان دارای ۲۹ ماه سابقه جبهه،۲۴ درصد جانبازی یا ۲۳ ماه آزادگی با یکدیگر، که برابر مقررات جدید به ترتیب  از ۳۴۸ ،۲۸۸ و ۲۷۶ روز کسر خدمت بهره مند می شوند در حالی که هر یک، با ۱ امتیاز بیشتر، در شمول معافیت

قرار می گیرند و لذا اگر بنا بر عدالت بود، میزان کسر خدمت فرزند جانباز ۲۴ درصد و آزاده ۲۳ ماه اسارت باید برابر با کسر خدمت لحاظ شده برای رزمنده ۲۹ ماه سابقه جبهه (۳۴۸ روز) می بود.

ب - تفاوت فاحش بین امتیاز معافیت  و کسر خدمت فرزندان ایثارگران ،بدین نحو که فرزند رزمنده دارای ۳۰ ماه سایقه جبهه از خدمت دوره ضرورت  معاف می شود در حالی که رزمنده ای با ۲۹ ماه و ۲۹ روز سابقه جبهه تنها می تواند از ۳۴۸ روز کسر خدمت برای

فرزندش استفاده کند بعبارتی مدت کسر خدمت برای یک روزباقی مانده  حدود ۱۱ ماه می باشد.

پ - مانع بودن غیبت برای استفاده از کسر خدمت ،در حالی که برای استفاده از معافیت ایثارگری غیبت مانع نیست .

متولیان امر معتقدند چون مشمول، قبل از ورود به سن  مشمولیت نیز می توانسته از معافیت استفاده کند با الهام از ماده ۳۰ قانون خدمت وظیفه عمومی ،غیبت وی موجه تلقی می شود اما این استدلال در خصوص کسر خدمت رنگ می بازد و سرباز غایب ،علاوه بر تنبیه

اضافه خدمت از کسر خدمت هم محروم می شود.

یکی از اشتباهات ستاد کل که در سالهای گذشته اتفاق افتاد و دامنه اعمال آن کماکان ادامه دارد لحاظ معافیت و کسر خدمت برای فرزندان ایثارگران بود .

اعطای معافیت به فرزندان شهدا و جانبازان اعصاب و روان و قطع نخاع ،از آن جهت که خانواده شهید  عزیزی را از دست داده که جایگزین آن قابل جبران نیست و یا جانبازانی که نگهداری از آنان زحمت و آسیب فراوانی را به خانواده تحمیل نموده است ،تصمیمی

عاقلانه و صحیح بوده و در واقع حداقل کاری است که در حق خانواده معزز آنان  قابل انجام بود ، لیکن اعطای این امتیاز برای سایر ایثارگران ، درست در نقطه مقابل آن قرار داشته و تصمیمی عجولانه، منفعلانه ، بدون آینده نگری و استدلالهای منطقی بوده است .

چرا باید فرزند 20 ساله  رزمنده ای که بیش از 30 سال پیش در جبهه حضور داشته از خدمت سربازی معاف شده یا از سهمیه ناعادلانه در کنکور یا استخدام بهره مند شود در حالی که آسیبی از حضور پدرش در جبهه متحمل نشده و عملا با سایر افراد جامعه تفاوتی در

زندگی نداشته است .

تقریبا هیچ یک از کشورهایی که سابقه جنگ داشته اند ، امتیازی برای فرزندان سربازان خود قائل نشده  و امتیازات ا را صرفا برای سربازان و عموما در راستای توسعه و بازسازی کشور پس از جنگ لحاظ کرده و مواردی چون بخشودگی یا معافیت در تعرفه های

گمرکی واردات یا صادرات تجهیزات ، وام های کم بهره در امر تولید و موارد مشابه را شامل شده  در حالی که در کشور ما امتیازاتی چون معافیت از خدمت وظیفه عمومی ، سهمیه در آزمونهای سراسری دانشگاهها ، جذب و استخدام در سازمانهای دولتی و… به فرزندان

ایثارگران اعطا می شود که عملا سبب ایجاد شکاف طبقاتی و بدبینی سایر اقشار به خانواده ایثارگران گردیده  و همین امر سبب می شود تا برخی از مردم مطالب غیر واقعی و اغراق شده در بهره مندی خانواده ایثارگران از امتیازات دولتی بیان کنند که موجبات دلخوری

این عزیزان را فراهم آورد .

بهر حال بهترین کارکرد امتیازات اعطایی  به خانواده ایثارگران را باید درتغییر ضرب المثل معروف " گیرم پدر توهست فاضل ، از فضل پدر تو را چه حاصل " دانست که مناسب  است اساتید محترم ادبیات ، نسبت به اصلاح یا جایگزینی ضرب المثل مذکور با توجه به

شرایط فعلی اقدام نمایند .